Heroes of Telemark Memorial Expedition

6 manieren om op koers te blijven met goed navigeren.

Navigeren in een white out. Zo doe je dat.

Daar sta je dan. Kaart en kompas in je hand. GPS in je jaszak. Ski’s onder je voeten. Je slee zit aan je gordel vast. Je bent klaar om te gaan.

De laatste etappe van de dag. Recht voor je ligt, op drie kilometer afstand, de hut. En de kachel. Je kunt er in een rechte lijn naar toe lopen.

En dan begint het te sneeuwen. Binnen een paar minuten is het zicht beperkt tot tientallen meters. Je staat in een volledige white-out. Overal waar je kijkt is het wit. Het lijkt wel alsof je in de binnenkant van een pak melk bent beland.

Navigeren in een white out in Noorwegen

Navigeren in een white out in Noorwegen is lastig maar mogelijk

Hoe houd je koers? Hoe zorg je ervoor dat je recht op je doel blijft af gaan. In dit artikel geef ik je een aantal handvatten om het makkelijker te maken.

Wil je weten welke spullen je nodig hebt om te navigeren in de winter? Lees dan het blog: Wat heb je nodig om te navigeren in de winter?

Navigeren door recht door te lopen.

Navigeren in Arctisch gebied is vaak lopen van A naar B. En dan in een rechte lijn. Vaak over goed begaanbaar en vlak terrein. Dat loopt gewoon het makkelijkst met een slee achter je aan. Dus rechte stukken komen veel voor.

Of het nu 3 kilometer is naar de laatste hut tijdens een tocht in Noorwegen. Of 550 kilometer omdat je Groenland aan het oversteken bent. Navigatie en rechtdoor lopen komen op hetzelfde neer.

Tijdens de oversteek van Groenland lopen de deelnemers achter elkaar aan.

Tijdens de oversteek van Groenland lopen de deelnemers achter elkaar aan.

Afwijken van de rechte lijn is normaal.

Maar hoe zorg je er nu voor dat je recht blijft lopen? Van nature hebben mensen een afwijking. Loop maar eens op een voetbalveld rechtdoor terwijl je je ogen dicht hebt. De kans is groot dat je naar links of naar rechts afwijkt. Dat gebeurt ook in de sneeuw. Als er geen contrast meer is en je dus geen focuspunt hebt om op te richten, dan ga je afwijken van de rechte lijn.

Dus, hoe kun je nu recht blijven lopen? Daar zijn een aantal goede, makkelijke en handige manieren voor. En als je een combinatie neemt van deze manieren, dan zal je zien dat rechtdoor lopen best te doen is.

Navigeren met je GPS.

De meest nauwkeurige manier is om je GPS aan te zetten. Daar je einddoel te markeren en achter de pijl op je GPS aan te lopen. Zo kom je precies uit waar je zijn moet. Ik adviseer je dit in ieder geval te doen als het heel slecht zicht is. Maar dan pas bij de laatste honderd meter. Navigeren met je gezicht gericht op een pijl op je GPS is vermoeiend. Je kunt niet lekker doorlopen en het kost batterijen.

Als je op deze manier Groenland oversteekt, dan heb je aan het eind geen batterij meer over en wel nekpijn. Een GPS is wel goed te gebruiken om af en toe te checken of je nog op koers zit. Checken en bijstellen en vervolgens weer verder met een van de manieren hieronder.

Positiebepaling in Zweden met de GPS

Positiebepaling in Zweden met de GPS

Door een white out navigeren met je kompas.

Met je kompas navigeren werkt eigenlijk hetzelfde als met je GPS. Maar het grote voordeel is dat het geen stroom kost en je hoeft niet te wachten op de ‘fix’. Dat is de tijd die de GPS nodig heeft om te bepalen waar je bent. Een kompas staat wat dat betreft altijd aan.

Bepaal met de kaart precies de koers die je moet gaan lopen. Dat doe je met een van de kompashandgrepen. Geen idee wat een kompashandgreep is? Kom dan eens naar een kaart en kompas workshop. Daar leer je dit.

Als je de koers in je kompas hebt gezet, dan breng je die over naar het veld en ga je in die richting lopen. Je hebt nu de juiste koers. Als je om de honderd meter even je kompas erbij pakt om je koers te checken dan ga je min of meer recht.

Nu je de juiste koers hebt ingesteld zijn er een aantal manieren om recht te blijven lopen.

Koersbepaling met het kompas

Koersbepaling met het kompas

Focus op een punt in de verte.

Kijk wat er voor je ligt. Is dat een rots, een verhoging, een sneeuwrichel. Wat dan ook. Maakt niet uit. Zoek een punt in de verte wat op je koers ligt en ga daar naar toe.

Nadeel van de sneeuw is wel dat diepte heel moeilijk in is te schatten. Ik kan me nog goed herinneren dat ik dacht dat ik richting een berg aan de horizon aan het lopen was. Dat was op Groenland. Dus daar kun je aardig doorlopen. Maar na 3 minuten had ik deze sneeuwrichel met m’n ski doorsneden en gepasseerd. Ik was weer een illusie armer.

Maar andersom kan ook. Op de Botnische golf, tijdens een zee-ijs expeditie richtte ik mijn kompas op een paaltje verderop. Daar zouden we een half uur later wel gaan pauzeren. Aan het eind van de dag bereikten we het paaltje. Het was de vuurtoren van Kalix in Noord Zweden. Wat een groot ding is dat zeg. Maar we hadden wel een mooi richtpunt gedurende de hele dag. En we liepen er recht op af.

In Groenland is weinig om je op te focussen

In Groenland is weinig om je op te focussen

Navigatie door achterom te kijken.

Heb je geen echt goed focuspunt, dan moet je wat anders verzinnen. De volgende manier is een eenvoudige tip om recht te blijven lopen.

Sta na een paar honderd meter lopen heel even stil. Kijk achter je. Zie je een recht spoor van je ski’s en je slee? Dan ga je recht vooruit.

Perfect recht skispoor op Groenland

Perfect recht skispoor op Groenland

Zie je je tochtgenoten achter je? Die moeten in een white-out sowieso in zichtafstand zijn. Als je ziet dat al je tochtgenoten achter elkaar staan. En dus achter elkaar uit het zicht verdwijnen. Dan ga je goed. Zie je dat er een slinger ontstaat van mensen en die wijkt naar links af. Dan moet je wat naar rechts bijsturen. Gaat de slinger naar rechts, dan moet jij naar links bijsturen. Pak in dat geval je kompas erbij. Check je koers. Ga goed in die richting staan en ga weer lopen. Na vijftig meter even achterom kijken en zien of je het nu beter doet.

Check door achterom te kijken naar je tochtgenoten

Check door achterom te kijken naar je tochtgenoten

Navigeren met gebruik van de wind.

Vaak is op een vlakte de wind constant. Helemaal op Groenland. Daar zijn vaak katabatische winden. Dat zijn winden die constant van de ijskap afstromen. Ook wel valwinden genoemd. Het voordeel van zo een wind is dat die een goede indicator van richting is.

Maak voor je aan een tocht begint een stuk vliegerstof vast aan je skistok. Dit is nu een windvaan. Ga weer met behulp van je kompas in de juiste richting staan. Kijk nu naar die vlag. Als het waait, dan maakt de windvaan een hoek ten opzicht van je skistok of je ski’s. Houd deze hoek gelijk als je loopt.

Een vlaggetje van vliegerstof aan de skistok

Een vlaggetje van vliegerstof aan de skistok

Met wat oefening kun je ook op je gevoel afgaan. Het gevoel van de wind in je gezicht. Komt ie van links, van recht of recht van voren. Wat hoor je? Hoe klinkt de wind die tegen je capuchon aankomt. Luister waar de wind vandaan komt. Alle zintuigen die je hebt zet je in om te navigeren.

De wind veranderd niet heel vaak. Dus als je een half uur gelopen hebt dan zal je zien dat je redelijk recht bent gegaan. Je zal wat slingeren, meanderen, maar een bocht maken zit er niet meer in. Zolang de wind niet draait.

Let wel op. Als de wind schuin of recht van achteren komt, dan ontstaat er turbulentie. Je lichaam zorgt voor een vuile windstroom. Dan is deze techniek niet helemaal betrouwbaar.

Het windvaantje maakt een hoek ten opzichte van de ski's

Het windvaantje maakt een hoek ten opzichte van de ski’s

Navigeren met de schaduw.

In een complete white-out is er geen schaduw. Dus dan moet je alle zeilen bijzetten met de andere technieken. Maar als er een beetje zon is, dan is er schaduw. Met die schaduw kun je prima op koers blijven. Kijk naar de schaduw van je skistok. Die ‘snijdt’ je ski. Kijk naar de hoek en houd gedurende de verplaatsing deze hoek gelijk. Hetzelfde geld voor de tips vooraan je ski. Ook deze maken een schaduw op de sneeuw. Het is een kleine schaduw, maar hij is er wel.

De tips van de ski's maken een duidelijke schaduw

De tips van de ski’s maken een duidelijke schaduw

Natuurlijk verplaatst de zon zich met 15 graden per uur. Je zal hierdoor langzaam een bocht maken. Dus elk uur moet je weer even stilstaan en je koers aanpassen. Dat is meteen een goed moment voor de pauze.

Schaduw en windvaan zijn hier duidelijk zichtbaar

Schaduw en windvaan zijn hier duidelijk zichtbaar

Navigeren in de praktijk.

In de praktijk merk ik dat er een combinatie van alles samenkomt. Hierdoor kun je eigenlijk super goed rechtdoor lopen. In een white-out is het lastiger omdat de meeste visuele middelen wegvallen en je dus bent aangewezen op je kompas, GPS en soms op een beetje wind.

Cordula tijdens de oversteek van Groenland

Cordula tijdens de oversteek van Groenland

En daar sta je dan. De hut op drie kilometer afstand. Stel je GPS in op het einddoel en doe de GPS in je jaszak. Uitgezet. Stel je kompas in samen met je kaart op het einddoel. Ga in die richting staan. Kijk naar de schaduw van je skistok. Voel de wind in je gezicht. Check je windvaan. Kijk achterom naar de rest van je het team? Is iedereen klaar? Dan kunnen we op pad. In een rechte lijn naar het einddoel. De hut. En de kachel natuurlijk.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Win een zonnepaneel en een powerbank van Xtorm. Ter waarde van € 170,-Doe mee en win!
+ +
App nu met Henk-Jan
1
Heb je een vraag? Even Appen?
Ik geef graag advies over de reis.
Klik op de knop 👇👇