Opstaan en inpakken op een arctische expeditie. ‘Het ochtendritueel’

Een slechte nachtrust

Draaiend kom ik de nacht door. Voor mijn gevoel lig ik elke dertig minuten op een andere zij. Dan weer m’n rug, Dan weer m’n linker zij, dan weer mijn rechter zij. Nee, je kunt niet zeggen dat ik slaap zoals ik thuis slaap. Maar ja, ik ben ook niet thuis. Ik lig in mijn slaapzak in de tent en buiten is het min vijfentwintig graden.

Af en toe schiet ik wakker. Dan ligt er iets onder mijn rug. M’n handschoen of een sok. De kleding die ik mee genomen heb om te drogen wordt wel droog, maar houdt me ook uit m’n slaap. Irritant is dat. Een slaapzak delen met stinkende kleding. Het is niet anders.

Weer word ik wakker. Moet ik nu echt? Nee, dan kan niet. Ik wil niet. Nee. Ik besluit dat het niet zo is en slaap verder. Vijf minuten later ben ik weer wakker. Aandrang. Ja, het is echt. Ik moet plassen. Maar nee, ik wil niet. Die slaapzak is lekker warm en buiten. Tja, buiten is het echt megakoud. Nee, ik wil niet. Mijn lichaam zegt: Ga. Mijn hoofd zegt: blijf. Mijn hoofd wint.

When nature calls…you have to go

Voor vijf minuten. Dit kan niet zo door gaan. Blijf ik nu de rest van de nacht woelen en draaien? Ik moet er gewoon uit als ik nog een beetje slaap wil vatten deze nacht.

Ik doe m’n muts op en doe mijn schouderkoort in de slaapzak losser. Ik maak de rits van de slaapzak open en kom rustig overeind. Links van me liggen m’n tentsloffen. Prima om daar even op naar buiten te gaan. In het donker vind ik ze niet direct en ik wil geen licht aandoen om m’n tentgenoot te laten slapen. Hebbes. Ik trek mijn sloffen aan, rits de tent open en stap naar buiten. M’n slaapzak heb ik dichtgeslagen zodat de warmte niet meteen verdwijnt.

Zicht vanuit de tent in de vroege morgen tijdens een Arctische expeditie

Voorzichtig stap ik op de sneeuw. De kou valt eigenlijk wel mee. Nou ja. Ik ben nog maar 5 seconden buiten.

Pats, daar lig ik. Onhandig struikel ik met mijn slaperige kop over een scheerlijn. Tja, die stond er toch echt eerder dan ik. Mijn hand land in de sneeuw en klungelig behoud ik de rest van mijn evenwicht. Zucht… wat een gedoe. Opstaan, twee passen lopen en plassen. Ik ga echt niet helemaal naar de toiletplek lopen. Ik wil de slaapzak weer in.

Ik kijk op mijn horloge. Twintig voor zeven is het. Jemig. Nog maar twintig minuten slaap. Ik wilde dat het twee uur ’s nachts was. Dan had ik nu nog een rustige nacht voor de boeg. Niets is minder waar.

Plassen gaat snel. En voordat ik het echt koud heb, kruip ik de tent weer in. Ik open mijn slaapzak en doe m’n ogen nog even dicht. Nog 18 minuten rust.

Opstaan bij -20

Om zeven uur gaat mijn alarm af. Zowel op mijn telefoon, die naast mijn hoofd in de capuchon van mijn slaapzak ligt, als mijn polshorloge. Zo moet ik er twee uitzetten. De grootste kans van wakker worden. Ach, ik was toch al half wakker, dus dan maar helemaal wakker worden.

Vroeg opstaan tijdens winterkamperen in Groenland

Vanuit mijn slaapzak pak ik mijn eetbekker met mijn ontbijtmix erin. Ik schroef de deksel open en doe er vanuit mijn thermosfles warm water bij. Deksel er weer op en goed schudden. Over 5 minuten kan ik eten. De tijd gebruik ik om mijn korte T-shirt uit te doen en mijn lange hemd, wat naast me in de slaapzak ligt, aan te trekken. Ook trek ik nog in mijn slaapzak mijn lange onderbroek aan. En nu ik toch met mijn handen bij mijn benen ben, trek ik ook mijn sokken aan.

Aankleding in een koude tent

Ik pak mijn trui erbij. Deze heeft gedurende de nacht onder mijn hoofd gelegen als hoofdkussen. Trui gaat ook aan.

Als ik straks verder de slaapzak uit ga, komt de warmte uit mijn slaapzak en die zal de rijp op het tentdoek doen smelten. Als ik hier niets tegen doe, dan gaat het regenen in de tent. Niet lekker en ronduit onhandig al dat water op mijn spullen. Om dat te voorkomen pak ik een klein doekje en neem de binnentent af. De rijp blijft aan het doekje plakken en ik schud de mix van sneeuw en ijs buiten mijn binnentent van het doekje af.

Ontbijten in 5 minuten

Mijn ontbijt is klaar. Ik heb er bewust wat meer water bij gedaan. Zo krijg ik een drinkontbijt wat ik direct kan drinken. Geen lepel voor nodig. Ik drink het geheel snel op en pak mijn twee koffiepoeder zakjes. Deze leeg ik in de eetbeker. Water erbij en schudden. Dit is afwassen ‘Arctic Style’. Doordat de eetbeker nog warm is van het ontbijt, blijft de koffie lang warm. Ik neem een slok en doe de deksel er weer op. De rest van de koffie-afwas mix drink ik gedurende de ochtend als ik bezig ben met andere dingen.

Ondertussen is het kwart over zeven. Hoog tijd om de brander aan te steken. Het water wat ik deze ochtend gebruikt heb, wil ik weer aanvullen. Ik wil de dag met twee volle en warme thermosflessen beginnen. Ik steek de brander aan in de voortent en zet een ketel met sneeuw op het vuur. Ik giet het laatste beetje water uit mijn thermos erbij om het smeltprocess te versnellen.

Ondertussen kan ik even mijn broek aantrekken. Deze ligt naast me en mijn tentpartner. Ook mijn jas gaat aan. Als laatste doe ik mijn donsjas hieroverheen. In de ochtend is het nog koud en veel bewegen doe ik niet. Dus het is zaak om de warmte die ik heb vast te houden.

Makkelijk opruimen en je bed opmaken

Nu is het een kwestie van opruimen. Ik doe alles wat ik in de tent nodig heb in mijn slaapzak. Mijn slaapshirt, mijn tentsloffen, mijn kruik, mijn kussen. Al deze zaken bewaar ik in mijn slaapzak. De arctic bedding waar mijn slaapzak en matras in ligt kan nu dicht.

De rest van mijn spullen verdeel ik over de tenttas en de zakken van de arctic bedding. Mijn bus met noten gaat in het vak van de arctic bedding. Mijn thermosfles gaat daar straks ook bij. Mijn tweede thermos leg ik dan in het hoofdvak van de arctic bedding. Net als mijn donsjas als ik verplaats. Ook mijn wanten en handschoenen leg ik in mijn arctic bedding. Deze bedding gaat namelijk boven op mijn slee. Dus alles wat ik overdag snel bij de hand wil hebben leg ik in die grote blauwe ‘body bag’

M’n jas als verzamelplek

In mijn jas stop ik mijn kompas, pen en aantekeningenboekje, GPS en portofoon. In de zakken van mijn broek stop ik zonnebrand en lippenbalsem. Ook stop ik vochtige doekjes in mijn broekzak. 30 minuten na de koffie zal ik vast wel weer een grote boodschap achter moeten laten. Dan komen vochtige doekjes die niet bevroren zijn goed van pas.

Sneeuw smelten en water koken tijdens winterkamperen

Water kookt. Snel pak ik mijn thermosfles erbij en doe het net aan de kook zijnde water erin. Ik wil niet dat het helemaal kookt. Voor je het weet is de tent dan verandert in een Turks stoombad. Vocht overal en kou als gevolg.

Meteen vul ik de ketel weer met nieuwe sneeuw en zet dit weer op het vuur. Mijn tentpartner wil ook water.

Thee en soep voor overdag klaarmaken

Ik doe in een thermosfles een theezakje. Gewon een zakje voor een kop. Als ik dat een uurtje laat zitten is dat genoeg theesmaak voor de hele fles. In de andere thermos doe ik een zakje cup-o-soup en een bouillon blokje. Beter nu dan straks. Nu zit ik nog in de tent en kan ik alles makkelijk doen. Als ik buiten ben dan gaat het door de kou lastiger en langzamer. En stel je voor dat het hard gaat waaien? Dan ben ik blij dat ik wat vooruit heb gewerkt. Nu ik toch met het drinken en eten bezig ben, steek ik nog even een energiebar in mijn broekzak. Beter mee verlegen dan om verlegen.

Tja. Ik ben eigenlijk wel een beetje klaar in die tent. Kwart voor acht en nu is het wachten tot de sneeuw voor de tweede thermos gesmolten is.

Droge schoenen met VBL’s

Ik trek al vast mijn vapor barier liners over mijn sokken heen en doe daar een dikke sok over aan.

Dit geheel doe ik in de binnenschoen van mijn schoen. Het zal mij benieuwen hoe lang ik vandaag koude voeten heb. Nu zijn mijn voeten nog warm. Maar de koude liners en daarna de koude schoenen trekken die kou maar al te graag uit mijn voeten. Als de liners aan zijn schuif ik ze in mijn expeditielaarsen. Veters strikken en rits dicht doen. Zo. Ik ben klaar om te gaan. Op naar buiten.

Als ik naar buiten ga, neem ik mijn tenttas mee. Niet met lege handen lopen.

De tenttas leg ik op twee meter van de tent. Voorzichtig trek ik ook de actic bedding uit de tent. Ik wil niet dat deze de brander omstoot die nog vrolijk staat te koken.

Ik kijk om me heen en zie wat beweging in de rest van het kamp. Veel tenten zijn nog dicht. Verderop staat iemand te plassen. Goed idee. Ik ga ook maar weer eens.

De kooktoestellen hebben hun werk gedaan

Als ik weer terugkom bij de tent heeft mijn tentpartner net zijn thermos gevuld en draait de brander uit. Kwart over acht. Wow, dat is bijna een record. Smelten ging vlug vandaag. Binnen een uur twee thermossen vol en eentje nog een keer opgewarmd.

Naast me ligt mijn slee. In de nacht is er een dikke laag sneeuw over heen gekomen. Ik herken het eigenlijk alleen nog maar omdat ik wist dat de slee naast de tent lag. Voorzichtig schop ik er tegenaan om te zien waar de slee zijn contouren zijn. Gevonden. Ik trek de slee uit de sneeuw, haal de sleetas eruit en schop voorzichtig de sneeuw eraf. Ik herinner me nog goed dat ik dit een keer deed bij min twintig. Ik schopte iets te hard en door de kou spleet de slee in twee delen. Geen goede actie.

De slee is schoon van sneeuw en ik leg de sleetas en tenttas er op. Ook mijn arctic bedding leg ik in de buurt. Maar omdat de tent er ook nog bij moet, zet ik nog niks vast.

Tent na een nacht in de winterse kou van Groenland

In mijn sleetas zitten overigens de spullen die ik niet in de tent nodig heb. Denk hierbij aan het eten voor de rest van de tocht, afval, stijgijzers, pickels, gletchertouw, reparatiemateriaal. Maar eerlijk is eerlijk. Mijn tenttas is het zwaarst. Daarin zit eten voor twee dagen (Voor het geval ik wakker wordt en er is een sneeuwstorm), communicatie middelen, powerbank, EHBO-post, schone kleding en mijn toilettasje.

Tent afbreken n de winterse kou

Ik loop een rondje rond de tent en haal al vast de haringen van de buitentent los. Als het hard waait, dan laat ik de haringen aan de windkant zo lang mogelijk in de sneeuw zitten. En bij storm maak ik niks los maar blijven we in de tent.

Mijn tent partner leegt de grote IKEA-kast waar de sneeuw in zat om te smelten en doet hier de brander, pot en ketel in. Ook de branddeken en het branderplankje gaan in deze tas. Dit in zijn geheel verdwijnt in zijn sleetas. Veilig opgeborgen in de sleetas. Er mogen eigenlijk geen lossen spullen in of op de slee liggen. Als de slee omvalt, dan is de kans dat er iets afvalt en i de sneeuw verdwijnt heel groot. Zonde om wat kwijt te raken en helemaal niet nodig.

Ik ga nog een keer de tent in om te checken dat deze leeg is. Dat is ie. De borstel om kleding en schoenen mee schoon te borstelen en het doekje voor de rijp zitten als weer in de transporttas voor de tent. Met mijn handschoenen ga ik over de binnentent. De sneeuw en ijs die los komt, valt voor me op het grondzeil en een beetje valt in mijn nek. Brrr. Best fris. Met mijn handschoenen aan mijn handen veeg ik ook de grond van de tent schoon. Voordat we de tent verder opruimen willen we deze zo schoon mogelijk hebben. Sneeuw in de tent kan overdag smelten en vervolgens weer bevriezen. Met in het ergste geval als gevolg dat je de tent niet meer kunt opzetten.

Tent oprollen, niet opvouwen

We breken de tent af. Halen de haringen los, maken het tentdoek los van de binnentent en doen deze alvast in de transporttas. De tentstokken maken we aan het uiteinde los maar halen we niet uit de tent. We schuiven de stokken en de tent naast elkaar en op een derde van de stok trekken we deze iets uit elkaar en vouwen de stok naar binnen. Als dit gebeurt, is rollen we de tent op tot een klein pakketje dat zo in de transporttas past. Tent erin. Rits dicht. Klaar.

Slaapzakken liggen in de ochtend te drogen in de sneeuw

Ik leg de transporttas op mijn slee. Arctic bedding erbovenop en ik maak de straps van de slee vast. Vier straps houden het geheel op zijn plaats. Tassen, transporttas en bedding. Ik probeer alles zo compact en zo laag mogelijk te houden. Dit scheelt overdag in de kans op omvallen van deze hele stellage.

Cold start voor de verplaatsing in de winter

Ik ben eigenlijk wel klaar om te gaan. Ik pak mijn ski’s erbij en klop de sneeuw uit de bindingen. Ik open de binding en leg de ski’s naast elkaar in de richting waarin ik straks ga vertrekken. Stokken prik ik ernaast in de sneeuw. Klaar voor de strijd. Ik rits de arctic bedding op en haal mijn wanten eruit. Deze heb ik overdag aan. Mijn handschoenen verdwijnen in de arctic bedding en gelijkertijd doe ik mijn donsjas uit en doe deze ook in de arctic bedding. Klaar om weer te pakken tijdens de pauze. Het koord van mijn handschoenen doe ik om mijn nek. Handschoenen aan. Mijn gordel gaat hier over. De touwen van de slee zitten er nog aan. Ik schop mijn ene schoen tegen de achterkant van mijn andere schoen. Om zo de sneeuw uit de zool te krijgen. Ik klik mijn schoen in mijn ski, buk voorover en klik de binding dicht. Mijn andere schoen schop ik schoon tegen de ski die ik net heb aangedaan. Ook deze schoen zet ik vast. Ik pak mijn skistokken beet en steek er een in de lucht. Als teken dat ik klaar ben om te vertrekken. Tien voor negen. Best een nette tijd.

Cold start op Antarctica. Donsjas uit Trui aan.